12 ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ: ഒരു സമ്പൂർണ്ണ വഴികാട്ടി

ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് എന്താണ്

ഭാരതത്തിലുടനീളം എണ്ണമറ്റ ശിവലിംഗങ്ങൾ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഈ പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളും അതീവ പവിത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു; കാരണം ഇവിടെയെല്ലാം പൂജകളിലൂടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതല്ല, മറിച്ച് ശിവൻ സ്വയം ജ്യോതിസ്വരൂപനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഓരോന്നിനും ഒരു പ്രത്യേക ഭക്തിപ്രവൃത്തിയുമായോ അസുരനിഗ്രഹവുമായോ വരദാനവുമായോ ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യങ്ങളുണ്ട്.

പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ:

1. സോമനാഥ്, ഗുജറാത്ത്: പന്ത്രണ്ടിൽ ആദ്യത്തേതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; നൂറ്റാണ്ടുകളിലായി പലതവണ തകർക്കപ്പെടുകയും പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ചരിത്രമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം ശിവന്റെ പുനർജന്മ തത്ത്വത്തിന്റെ നേർസാക്ഷ്യമാണ്.

2. മല്ലികാർജ്ജുന, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്: ശ്രീശൈലം കുന്നിൻ മുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നുകൂടിയാണ്, അതിനാൽ ശൈവ-ശാക്തേയ പാരമ്പര്യങ്ങൾക്ക് ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണ്.

3. മഹാകാലേശ്വർ, ഉജ്ജയിൻ, മധ്യപ്രദേശ്: അതിരാവിലെയുള്ള 'ഭസ്മ ആരതി'ക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്; അപമൃത്യുവിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തിനായി ഭക്തർ ആശ്രയിക്കുന്ന പ്രധാന ജ്യോതിർലിംഗമാണിത്.

4. ഓംകാരേശ്വർ, മധ്യപ്രദേശ്: നർമ്മദാ നദിയിലെ 'ഓം' ചിഹ്നത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ദ്വീപിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, അതിനാൽ ഈ പേര് ലഭിച്ചു.

5. കേദാർനാഥ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്: ഹിമാലയത്തിൽ വളരെ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതും എത്തിച്ചേരാൻ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതുമായ ക്ഷേത്രം; മഹാഭാരതത്തിലെ പാണ്ഡവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

6. ഭീമാശങ്കർ, മഹാരാഷ്ട്ര: സഹ്യാദ്രി കുന്നുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു; ഭീമാസുരനെ ശിവൻ വധിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യം.

7. കാശി വിശ്വനാഥ്, വാരാണസി, ഉത്തർപ്രദേശ്: ശിവന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ വാരാണസിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു; ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തർ സന്ദർശിക്കുന്ന ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ ഒന്ന്.

8. ത്ര്യംബകേശ്വർ, മഹാരാഷ്ട്ര: ഗോദാവരി നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് സമീപം; ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന മൂന്ന് മുഖങ്ങളുള്ള ലിംഗം ഇവിടെയുണ്ട്.

9. വൈദ്യനാഥ്, ജാർഖണ്ഡ്: 'രോഗശാന്തി നൽകുന്ന' ജ്യോതിർലിംഗം; രോഗങ്ങൾക്ക് ശാന്തി നൽകുന്ന വൈദ്യന്റെ ഭാവത്തിലുള്ള ശിവൻ.

10. നാഗേശ്വർ, ഗുജറാത്ത്: ദ്വാരകയ്ക്ക് സമീപം; വിഷത്തിൽ നിന്നും ദോഷശക്തികളിൽ നിന്നുമുള്ള സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

11. രാമേശ്വരം, തമിഴ്നാട്: രാമായണവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; രാവണനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് ശ്രീരാമൻ ശിവനെ ആരാധിച്ച ഇടം.

12. ഘൃഷ്ണേശ്വർ, മഹാരാഷ്ട്ര: എല്ലോറ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അവസാനത്തെ ജ്യോതിർലിംഗം; ഒരു ഭക്തയുടെ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യം.

തീർത്ഥാടനം ആസൂത്രണം ചെയ്യുമ്പോൾ

ഈ പന്ത്രണ്ട് പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ഗുജറാത്ത് മുതൽ തമിഴ്നാട് വരെയും ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹിമാലയം വരെയും വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇവയെല്ലാം സന്ദർശിക്കുന്നത് ഒരു യാത്രയിലല്ല, വർഷങ്ങളിലൂടെയാണ് സാധ്യമാകുന്നത്. പല ഭക്തരും അടുത്തടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് സന്ദർശിക്കാറുണ്ട് (മഹാരാഷ്ട്രയിൽ മാത്രം അഞ്ചെണ്ണമുണ്ട്).

ഇവ സന്ദർശിക്കാൻ പ്രത്യേക ക്രമമൊന്നുമില്ല, എങ്കിലും ഭക്തർ തങ്ങൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പോകാൻ കഴിയുന്നിടത്തു നിന്ന് തുടങ്ങാറുണ്ട്.