ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കേണ്ട ശരിയായ രീതി

ആദ്യം, പ്രസാദം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം

പ്രസാദം എന്ന വാക്കിന് അനുഗ്രഹം അഥവാ സമ്മാനം എന്നാണ് അർഥം. ക്ഷേത്രാരാധനയിൽ, ആദ്യം ദേവതയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് ഭക്തർ അനുഗ്രഹമായി തിരികെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഭക്ഷണത്തെയോ മറ്റ് വസ്തുക്കളെയോ ആണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

ഇതിന് രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്. നന്ദിയോടും ഭക്തിയോടും കൂടി നിങ്ങൾ എന്തെങ്കിലും സമർപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ആ സമർപ്പണം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ അടയാളമായി എന്തെങ്കിലും തിരികെ സ്വീകരിക്കുന്നു. പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിങ്ങൾ വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്ന ഭക്ഷണം, നിങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച അതേ സാധനമായിരിക്കണമെന്നില്ല. സാധാരണയായി, വിതരണം ചെയ്യാനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയതോ മാറ്റിവെച്ചതോ ആയ പ്രസാദമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

സാധാരണയായി സമർപ്പിക്കുന്നവ

സമർപ്പിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ പ്രദേശത്തിനും ക്ഷേത്രനിയമങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടും. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പൊതുവായി കണ്ടുവരുന്നവയാണ് താഴെ പറയുന്നത്.

• പഴങ്ങൾ. വാഴപ്പഴം, ആപ്പിൾ, അതത് കാലത്ത് ലഭിക്കുന്ന മറ്റ് പഴങ്ങൾ.
• തേങ്ങ. സാധാരണയായി ഇതിനായി നിശ്ചയിച്ച സ്ഥലത്താണ് തേങ്ങ ഉടയ്ക്കുന്നത്. തേങ്ങാവെള്ളവും മുറികളും ക്ഷേത്രത്തിലെ പതിവനുസരിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
• മധുരപലഹാരങ്ങൾ. വിശ്വസനീയമായ കടയിൽനിന്നുള്ള, പുതുതായി തയ്യാറാക്കിയ ലളിതമായ മധുരപലഹാരങ്ങൾ.
• പാൽ, തേൻ, വെള്ളം. ഇവ അഭിഷേകത്തിനായി സമർപ്പിക്കുന്നു. പാൽ, വെള്ളം, തേൻ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഞങ്ങളുടെ ലേഖനം ഇതിന്റെ അർഥം വിശദീകരിക്കുന്നു.
• കൂവളയില, പൂക്കൾ, ഭസ്മം. കൂവളയിലയ്ക്ക് ശിവാരാധനയിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വിഭൂതി അഥവാ ഭസ്മം പ്രസാദമായി ലഭിക്കുന്നതും വളരെ സാധാരണമാണ്.

നിങ്ങളുടെ സമർപ്പണം വലുതോ വിലയേറിയതോ ആകണമെന്നില്ല. ഭക്തിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ആത്മാർഥതയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. ശ്രദ്ധയോടെ സമർപ്പിക്കുന്ന ഏതാനും പഴങ്ങൾ പോലും പര്യാപ്തമാണ്.

എന്ത് കൊണ്ടുവരണമെന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ

പൊതുവായ ചില നിർദേശങ്ങളാണ് ഇവിടെ നൽകുന്നത്. നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിലെ ആചാരങ്ങൾക്കും ക്ഷേത്രനിയമങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് ഇവ സ്വീകരിക്കുക.

• പുതിയതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ സാധനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുക. പഴകിയതോ കേടായതോ പകുതി കഴിച്ചതോ ആയ ഒന്നും കൊണ്ടുവരരുത്. സമർപ്പിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ഭക്ഷണം രുചിച്ചുനോക്കരുത്.
• സസ്യാഹാരം മാത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ക്ഷേത്രത്തിൽ സമർപ്പിക്കാനുള്ള ഭക്ഷണത്തിൽ ഉള്ളിയും വെളുത്തുള്ളിയും ചേർക്കുന്നതും പല കുടുംബങ്ങളും ഒഴിവാക്കാറുണ്ട്.
• ബാക്കിവന്ന ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുക. പുതുതായി വാങ്ങിയതോ തയ്യാറാക്കിയതോ കൊണ്ടുവരുന്നതാണ് പതിവ്.
• ക്ഷേത്രനിയമങ്ങൾ പരിശോധിക്കുക. ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുനിന്ന് സമർപ്പണവസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുവരാൻ അനുമതിയില്ല. പകരം, അനുവദനീയമായ സാധനങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക കൗണ്ടറുകളിൽ വിൽക്കുന്നു. മറ്റു ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ശ്രീകോവിലിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാവുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്.
• കഴിയുന്നിടത്തോളം പ്ലാസ്റ്റിക് ഒഴിവാക്കുക. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അകഭാഗത്തേക്ക് പ്ലാസ്റ്റിക് സഞ്ചികൾ കൊണ്ടുവരരുതെന്ന് പല ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർദേശിക്കാറുണ്ട്. തുണിസഞ്ചിയോ ഇലത്തട്ടോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.

എങ്ങനെ സമർപ്പിക്കാം

ആചാരങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് ഒരു പൊതുവായ രൂപരേഖയായി മാത്രം കാണുക. പൂജാരിയോ അറിയിപ്പുപലകയോ മറ്റൊരു രീതി നിർദേശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അതു പിന്തുടരുക.

• ഒരു നിമിഷത്തെ ശാന്തതയോടെ തുടങ്ങുക. ശിവലിംഗത്തിനരികിൽ എത്തുന്നതിനുമുമ്പ് ഒന്ന് ശ്വാസമെടുത്ത് മനസ്സ് ശാന്തമാക്കുക. പലരും മനസ്സിൽ ഓം നമഃ ശിവായ എന്ന് ജപിക്കാറുണ്ട്.
• നിരയും ദിശാസൂചനകളും പാലിക്കുക. തിരക്കേറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭക്തരുടെ സഞ്ചാരം കൃത്യമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നുണ്ടാകും. തള്ളിക്കയറി മുന്നോട്ടു പോകരുത്; നിര തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും അരുത്.
• പൂജാരിക്ക് കൈമാറുന്നതാണ് പതിവെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുക. പല ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലും കൊട്ടയോ തട്ടോ പൂജാരിയെ ഏൽപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അദ്ദേഹം നിങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ഒരു ഭാഗം സമർപ്പിച്ചശേഷം ബാക്കിയുള്ളത് തിരികെ നൽകും. ചില ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാൻ നിങ്ങളെ അനുവദിച്ചേക്കാം.
• രണ്ടു കൈകളും ഉപയോഗിക്കുക. സമർപ്പണവസ്തുക്കൾ നൽകുമ്പോഴും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും ആദരസൂചകമായി രണ്ടു കൈകളിലും പിടിക്കുക.
• നിങ്ങളുടെ പ്രാർഥനയുടെ ഉദ്ദേശ്യം ചുരുക്കത്തിൽ പറയുക. പൂജാരി ചോദിച്ചാൽ നിങ്ങളുടെ പേരും കുടുംബപ്പേരും പറഞ്ഞാൽ മതി. പ്രാർഥന ഉച്ചത്തിൽ പറയണമെന്നില്ല.
• ശ്രദ്ധയോടെ മാറിനിൽക്കുക. സമർപ്പണത്തിനുശേഷം അടുത്തയാൾക്ക് മുന്നോട്ടുവരാനായി വഴിമാറുക.

പല സന്ദർശകരെയും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരം

പല ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും ആചാരപ്രകാരം, ശിവലിംഗത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിച്ച വസ്തുക്കളെ സാധാരണ പ്രസാദത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായാണ് കാണുന്നത്. ശിവലിംഗത്തിൽത്തന്നെ സമർപ്പിച്ചവയെ ചിലപ്പോൾ നിർമാല്യം എന്നു വിളിക്കുന്നു. ശിവനു സമർപ്പിച്ച വസ്തുക്കളുടെ സംരക്ഷകനായ ചണ്ഡികേശ്വരനുമായി ഇവയെ പരമ്പരാഗതമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ, മറ്റു ക്ഷേത്രപ്രസാദങ്ങളെപ്പോലെ ഇവ സാധാരണയായി വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുകയോ കഴിക്കുകയോ ചെയ്യാറില്ല. പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പ്രധാന ശ്രീകോവിലിനടുത്ത് ചണ്ഡികേശ്വരന് പ്രത്യേകം ഒരു ചെറിയ സന്നിധിയുണ്ട്.

ആചാരങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമുള്ള ഒരു വിഷയമാണിത്. പ്രദേശത്തിനും ക്ഷേത്രത്തിനും അനുസരിച്ച് പതിവുകൾ മാറാം. അതിനാൽ ഏറ്റവും ഉചിതമായ വഴി ലളിതമാണ്: ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്ന് നൽകുന്ന പ്രസാദം സ്വീകരിക്കുക. ഏതെങ്കിലും വസ്തു കൊണ്ടുപോകാമോ കഴിക്കാമോ എന്നതിൽ സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ പൂജാരിയോട് ചോദിക്കുക.

പ്രസാദം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ

പ്രസാദം നൽകുമ്പോൾ ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കുക.

• ആചാരമനുസരിച്ച് ഇടതുകൈയ്ക്കുമീതെ വലതുകൈ വെച്ചോ ഇരു കൈകളും കുമ്പിളാക്കിയോ നീട്ടുക. കൈകൾ വൃത്തിയായിരിക്കണം.
• നന്ദിയോടെ സ്വീകരിക്കുക. വളരെ ചെറിയ അളവിലുള്ള പ്രസാദവും പൂർണമായ അനുഗ്രഹമായാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
• ശ്രദ്ധയോടെ കഴിക്കുകയോ സൂക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുക. പലരും ക്ഷേത്രത്തിൽവെച്ചുതന്നെയോ ഉടൻതന്നെയോ പ്രസാദം കഴിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർ പങ്കുവെക്കാനായി വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു. നിലത്ത് വീഴ്ത്തുകയോ അലക്ഷ്യമായി വലിച്ചെറിയുകയോ ചെയ്യരുത്.
• പങ്കുവെക്കുക. കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും പ്രസാദം നൽകുന്നത് പൊതുവായി കണ്ടുവരുന്ന, ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒരു പതിവാണ്.
• ഭസ്മവും പ്രസാദമായി ലഭിച്ച ഇലകളും ആദരവോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യുക. വിഭൂതി സാധാരണയായി നെറ്റിയിൽ അണിയുകയോ വൃത്തിയുള്ള സ്ഥലത്ത് സൂക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. പ്രസാദമായി ലഭിച്ച ഇലകൾ നിലത്തേക്ക് വലിച്ചെറിയരുത്.

സാധാരണ പിഴവുകളും പകരം ചെയ്യേണ്ടതും

• ഭക്ഷണം ആദ്യം രുചിച്ചുനോക്കുന്നത്. കഴിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് സമർപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആശയം. സമർപ്പണം കഴിയുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കുക.
• അനുയോജ്യമല്ലാത്ത വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുവരുന്നത്. മാംസം, മുട്ട, മദ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയതോ ക്ഷേത്രം ഒഴിവാക്കാൻ നിർദേശിച്ചതോ ആയ സാധനങ്ങൾ വീട്ടിൽത്തന്നെ വെക്കുക.
• ആവശ്യത്തിലധികം പണം നൽകുന്നത്. തിരക്കേറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പുറത്ത്, പണം നൽകിയാൽ വേഗത്തിൽ ദർശനമോ "പ്രത്യേക" സമർപ്പണമോ ഒരുക്കിത്തരാമെന്ന് പറഞ്ഞ് ചിലർ സന്ദർശകരെ സമീപിക്കാറുണ്ട്. സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ ഔദ്യോഗിക കൗണ്ടറുകളിൽ അന്വേഷിക്കുക.
• അമിതമായി ചിന്തിച്ച് ആശങ്കപ്പെടുന്നത്. എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കൃത്യമായി ചെയ്യണമെന്ന ചിന്ത നിങ്ങളെ വിഷമിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, പിഴവുകളില്ലാതെ ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ ആത്മാർഥതയ്ക്കാണ് ഈ പാരമ്പര്യം വില നൽകുന്നതെന്ന് ഓർക്കുക. സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ വിനയത്തോടെ ചോദിക്കുക. പൂജാരിമാരും സഹഭക്തരും മിക്കപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ സഹായിക്കും.

അലർജിയോ പ്രത്യേക ഭക്ഷണാവശ്യങ്ങളോ ഉള്ളവർക്ക്

പ്രസാദത്തിൽ പലപ്പോഴും അണ്ടിപ്പരിപ്പ് വർഗങ്ങൾ, പാൽ, നെയ്യ്, എള്ള്, ഗോതമ്പ് തുടങ്ങിയ ചേരുവകൾ ഉണ്ടാകാം. നിങ്ങൾക്കോ നിങ്ങൾ പ്രസാദം പങ്കുവെക്കുന്ന മറ്റൊരാൾക്കോ ഭക്ഷണ അലർജിയോ ആരോഗ്യപ്രശ്നമോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, കഴിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ചേരുവകളെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുക. ആവശ്യമെങ്കിൽ വിനയത്തോടെ നിരസിക്കുക. ചെറിയൊരു പങ്ക് സ്വീകരിച്ചിട്ട് കഴിക്കാതിരിക്കുന്നത് മിക്കവരും സ്വീകാര്യമായി കാണുന്നു. എന്നാൽ അസുഖമുണ്ടാക്കുന്ന എന്തെങ്കിലും കഴിച്ച് ആരോഗ്യം അപകടത്തിലാക്കേണ്ടതില്ല.

ഈ ആചാരം പഠിപ്പിക്കുന്നത്

പ്രസാദത്തിൽ നിശ്ശബ്ദമായ ഒരു കൊടുക്കൽവാങ്ങലുണ്ട്. കൈകളിൽ എന്തോ ഒന്നുമായി നിങ്ങൾ എത്തുന്നു. അത് സമർപ്പിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നതല്ലാത്ത ചെറിയൊരു വസ്തുവുമായി മടങ്ങുന്നു.

എന്ത് സമർപ്പിച്ചാലും, അതിലൂടെ വളരുന്ന ശീലം ഒന്നുതന്നെയാണ്: കണക്കുവെക്കാതെ നൽകുക; സ്വീകരിക്കാൻ താൻ എന്തെങ്കിലും ചെയ്ത് അർഹത നേടണമെന്ന തോന്നലില്ലാതെ സ്വീകരിക്കുക.