ഭസ്മാസുരന്റെ കഥയും മോഹിനിയുടെ തന്ത്രവും

വരം മോഹിച്ച അസുരൻ

ഭസ്മവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അസുരൻ എന്ന് പേരിന് അർഥമുള്ള ഭസ്മാസുരനെ ചില ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വൃകാസുരൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു. പ്രവൃത്തികളിലെങ്കിലും അവൻ ശിവഭക്തനായിരുന്നു. ചൂടും തണുപ്പും വിശപ്പും സഹിച്ച് അവൻ ദീർഘവും കഠിനവുമായ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു. ശിവൻ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുവരെ അവൻ ആരാധന തുടർന്നു.

ഉദാരമായി വരങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ പ്രസിദ്ധനും, നിഷ്കളങ്കനായ നാഥൻ എന്ന അർഥത്തിൽ ഭോലേനാഥൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നവനുമായ ശിവൻ അവനോട് എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് ചോദിച്ചു.

ഭസ്മാസുരന്റെ ആവശ്യം ഇതായിരുന്നു: താൻ കൈകൊണ്ട് ആരുടെ തലയിൽ തൊട്ടാലും അവർ ഭസ്മമായിത്തീരണം.

ശിവൻ വരം നൽകി.

വരം പരീക്ഷിക്കുന്നു

ഉടൻതന്നെ പ്രശ്നവും തുടങ്ങി. ഇത്തരമൊരു ശക്തി ലഭിച്ചാൽ സംയമനം പാലിക്കുക എളുപ്പമല്ല. അതിനുവേണ്ട സ്വഭാവഗുണം ഭസ്മാസുരന് ഉണ്ടായിരുന്നുമില്ല.

കഥയിൽ, തന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഏക വ്യക്തിയെ, തൊട്ടുമുമ്പ് തനിക്ക് വരം നൽകിയ ദേവനെ, അസുരൻ നോക്കി. വരം അദ്ദേഹത്തിൽത്തന്നെ പരീക്ഷിക്കാൻ അവൻ തീരുമാനിച്ചു. പാർവതിയെ സ്വന്തമാക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നുവെന്നും അതിന് ശിവൻ തടസ്സമായിരുന്നുവെന്നും ചില കഥാരൂപങ്ങൾ പറയുന്നു. വരം ഫലിക്കുമോ എന്ന് പരീക്ഷിക്കാൻ മാത്രമാണ് അവൻ ആഗ്രഹിച്ചതെന്ന് മറ്റു ചിലതിൽ പറയുന്നു. എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും സംഭവിക്കുന്നത് ഒന്നുതന്നെ: കൈ ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് ഭസ്മാസുരൻ ശിവനുനേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.

ശിവൻ ഓടി.

ഈ കഥാപാരമ്പര്യത്തിലെ ഏറ്റവും വിചിത്രമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ദേവന്മാരിൽ അതിശക്തനും ലോകങ്ങളെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനുമായ ശിവൻ, താൻതന്നെ നൽകിയ വരവുമായി പിന്നാലെ വരുന്ന അസുരനിൽനിന്ന് ആകാശത്തിലൂടെ ഓടിയകലുന്നു. സ്വന്തം വാക്കിന് അദ്ദേഹം ബാധ്യസ്ഥനായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ നൽകിയ വരം തിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.

വിഷ്ണു ഇടപെടുന്നു

ശിവൻ ലോകപരിപാലകനായ വിഷ്ണുവിനോട് സഹായം അഭ്യർഥിച്ചു. നൽകിയ വരം വിനയാകുമ്പോൾ ദേവന്മാർ പലപ്പോഴും അഭയം തേടുന്നത് വിഷ്ണുവിനെയാണ്. സഹായിക്കാൻ സമ്മതിച്ച വിഷ്ണു ബലപ്രയോഗം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു പദ്ധതി ആലോചിച്ചു.

ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കഥാരൂപത്തിൽ, അസാധാരണമായ സൗന്ദര്യവും വശ്യതയുമുള്ള മോഹിനി എന്ന സ്ത്രീയുടെ രൂപം വിഷ്ണു സ്വീകരിച്ചു. പാലാഴിമഥനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഞങ്ങളുടെ ലേഖനത്തിൽ ഇതേ രൂപത്തെ നാം കാണുന്നുണ്ട്. അവിടെ അമരത്വം നൽകുന്ന അമൃത് വിതരണം ചെയ്യാനാണ് മോഹിനി എത്തുന്നത്. ഇവിടെ ലക്ഷ്യം മറ്റൊന്നാണ്: ഭസ്മാസുരന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയെ അവനെതിരേ തിരിക്കുക.

മറ്റു കഥാരൂപങ്ങളിൽ ഈ ഭാഗം വ്യത്യസ്തമാണ്. ഒന്നിൽ, വിഷ്ണു ഒരു ബ്രാഹ്മണബാലനായി ഭസ്മാസുരനെ സമീപിക്കുകയും സ്വന്തം തലയിൽ വരം പരീക്ഷിച്ചുനോക്കാൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും കഥയുടെ കാതൽ ഒന്നുതന്നെ: അസുരന്റെ ശക്തിക്ക് അവന്റെ സ്വന്തം കൈകൊണ്ടുതന്നെ അന്ത്യം വരും.

നൃത്തം

മോഹിനി വരുന്ന കഥാരൂപത്തിൽ, അവളെ കണ്ട ഭസ്മാസുരൻ മോഹിതനായി. ശിവനെ മറന്ന് അവൻ അവളുടെ പിന്നാലെ കൂടി. തന്നെ വിവാഹം കഴിക്കണമെന്ന് അവളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ബുദ്ധിയും കുസൃതിയും നിറഞ്ഞ മോഹിനി മറുപടി നൽകി: താൻ നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളാണ്; തനിക്കൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരാളെയേ വിവാഹം കഴിക്കൂ. തന്റെ ചുവടുകൾ കൃത്യമായി പിന്തുടരാൻ അവന് കഴിഞ്ഞാൽ അവന്റെ അഭ്യർഥന പരിഗണിക്കാമെന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു.

ഭസ്മാസുരൻ സമ്മതിച്ചു. മോഹത്തിൽ മുഴുകിയ അവൻ കെണി തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.

അവൾ നൃത്തം തുടങ്ങി. അവളുടെ ഓരോ ചുവടും അവൻ അനുകരിച്ചു. ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞും മുദ്രകൾ കാട്ടിയും ഭാവങ്ങൾ പകർന്നും അവരുടെ നൃത്തം കൂടുതൽ വേഗത്തിലായി. ഒടുവിൽ, നൃത്തത്തിനിടയിൽ മോഹിനി സ്വന്തം തലയിൽ കൈവച്ചു.

അവളെ അതേപടി അനുകരിച്ച ഭസ്മാസുരൻ തന്റെ തലയിൽ കൈവച്ചു.

ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ ഭസ്മമായി.

പിന്നീട് ശിവൻ ചെയ്തത്

ആശ്വാസത്തോടെയാണ് കഥ അവസാനിക്കുന്നത്. അകലെ കാത്തുനിന്ന ശിവൻ മടങ്ങിയെത്തി. ഇരുദേവന്മാരും വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു. ചില കഥാരൂപങ്ങളിൽ ശിവൻ വിഷ്ണുവിനോട് നന്ദി പറയുന്നു. ഈ രണ്ടു മഹാദേവന്മാർ പരസ്പരം കരുതുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഈ സംഭവം പറയപ്പെടുന്നു.

മറ്റു കഥകളിലും മോഹിനിയും ശിവനും ഒരുമിച്ചെത്തുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിലും ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ശിവനും (ഹരൻ) മോഹിനീരൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിനും (ഹരി) ജനിച്ച പുത്രനാണ് അയ്യപ്പൻ. അതുകൊണ്ടാണ് അയ്യപ്പനെ ഹരിഹരപുത്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഭസ്മാസുരകഥയിൽനിന്ന് വേറിട്ട ഒരു പാരമ്പര്യമാണിത്. ഇതിന്റെ വിവരണങ്ങളിലും വ്യത്യാസങ്ങളുള്ളതിനാൽ ഒരു സൂചനയായി മാത്രം ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്നു.

കഥ യഥാർഥത്തിൽ പറയുന്നത്

ഈ കഥയെ പല രീതിയിൽ വായിക്കാം. അവയൊന്നും പരസ്പരം വിരുദ്ധമല്ല.

• ശക്തിക്കൊപ്പം സ്വഭാവഗുണവും വേണം. വിവേകത്തോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട ഒരു ശക്തിയാണ് ഭസ്മാസുരൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയത്. പക്ഷേ അവന് വിവേകമുണ്ടായിരുന്നില്ല. നിമിഷങ്ങൾക്കകം അവൻ അത് നൽകിയ ആൾക്കുനേരെതന്നെ തിരിച്ചു. ഒരു വരം എത്രത്തോളം സുരക്ഷിതമാണെന്നത് അത് സ്വീകരിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നാണ് കഥ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
• എന്താണ് ചോദിച്ചുവാങ്ങുന്നതെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുക. അവൻ ആവശ്യപ്പെട്ട വരംതന്നെയാണ് അവന് ലഭിച്ചത്. അതുതന്നെ അവന്റെ നാശത്തിനും കാരണമായി. കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാൽ നമുക്കുതന്നെ എതിരായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടി എത്രയോ തവണ നാം ആഗ്രഹിക്കാറുണ്ട്!
• അനുകരണം ഒരു കെണിയാകാം. അനുകരിച്ചതുകൊണ്ടാണ് ഭസ്മാസുരൻ പരാജയപ്പെട്ടത്. മോഹിനിയുടെ ചലനങ്ങൾ എവിടേക്കാണ് നയിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാതെ അവൻ അവ പിന്തുടർന്നു. ആകർഷകമായി തോന്നുന്നതിനെ, അത് എവിടേക്കാണ് കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്ന് ചോദിക്കാതെ പിന്തുടരുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചെറിയ മുന്നറിയിപ്പാണിത്.
• അഹങ്കാരമാണ് അസുരൻ. ഭസ്മാസുരൻ എന്ന പേര് ഭസ്മത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ശക്തി ലഭിക്കുമ്പോൾ അഹങ്കാരം സ്വയം എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ചിത്രമായി ഈ കഥയെ വായിക്കാം.
• ദേവന്മാർക്കുപോലും പരസ്പരസഹായം വേണം. ശിവന് ഒറ്റയ്ക്ക് ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് വിഷ്ണുവിന്റെ സഹായം വേണ്ടിവന്നു. മടികൂടാതെ അദ്ദേഹം അത് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഒരു ചിന്തകൂടി. ഭോലേനാഥൻ എന്ന പേരിനെ പലപ്പോഴും നിഷ്കളങ്കൻ അല്ലെങ്കിൽ ലളിതസ്വഭാവമുള്ളവൻ എന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കാറുണ്ട്. ആ ഗുണം ഒരേസമയം സ്നേഹാർഹവും അപകടസാധ്യതയുള്ളതുമായി തോന്നുന്നതെന്തുകൊണ്ടെന്ന് ഈ കഥ കാണിച്ചുതരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉദാരതയ്ക്ക് അതിരുകളില്ല; ചിലപ്പോൾ അത് വേണ്ടത്ര ആലോചനയില്ലാതെയും പ്രകടമാകുന്നു. എന്നാൽ പാരമ്പര്യം അതിന്റെ പേരിൽ അദ്ദേഹത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് കാണുന്നത്. സഹായിക്കാൻ മറ്റുള്ളവരെ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം നിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

കഥ പറയുന്ന രീതിയെക്കുറിച്ച് ഒരു കുറിപ്പ്

ഇത്തരമൊരു കഥ വീണ്ടും പറയുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ മോഹിനിയുടെ പങ്ക് വശ്യതയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിപ്പോകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു സുഹൃത്തിനെ രക്ഷിക്കാൻ ബുദ്ധിയും നർമവും പ്രയോഗിക്കുന്ന വിഷ്ണുതന്നെയാണ് മോഹിനി എന്നോർക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രയോജനകരവും ഈ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അന്തസ്സത്തയോട് കൂടുതൽ ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതും. ഇവിടെ വിജയിക്കുന്നത് വശ്യതയല്ല, ബുദ്ധിസാമർഥ്യമാണ്.